Ыйык динибиздин айланасындагы оош-кыйыштар
Ош облустук мамлекеттик администрациясында губернатор А.Карашевдин т?рагалыгында мамлекетибиздеги дин маселелерине багышталган маселелер талкууга алынды. Ага Кыргыз ?км?т?н? караштуу Дин иштери боюнча мамлекеттик агенттиктин директору, физика илимдеринин доктору К.Осмоналиев, Кыргыз Республикасынын мусулмандар муфтийи М.Жуманов, райондук мамлекеттик администрациялардын башчылары, орун басарлары, билим бер?? мекемелеринин кызматкерлери, облустук к?ч органдарынын, казыят, муфтият ?к?лд?р? катышышты.
СССР мамлекетинин тушунда коммунисттик партиянын идеялогиясынын негизинде 70 жыл дин эркиндиги толук кандуу болбой келгендиги, Кыргызстан эгемендикке ээ болгондон со?, республикабызда «Абийир эркиндиги жана диний уюмдар ж?н?нд?г?» Мыйзам кабыл алынгандыгы жалпыга маалым.
- Албетте, бул жылдар аралыгында мыйзам ?з милдетин ?т?п, учурдагы коомдогу ?зг?р??л?рг?, ?с?п-?н?г??л?рг? байланыштуу коомчулук менен мамлекеттин ортосундагы карым-катнаш, байланыштарга толук жооп бере ала турган, коомдогу диндердин ?з ара мамилелерине туура багыт бер??ч? мыйзамдын жа?ы редакциясын иштеп чыгуу зарылдыгы турат.
Кыргызстандын стратегиялык багыттары ачык-айкын болгондуктан, дин жана бардык таануулар мамлекеттен ажыратылган. Баш мыйзамыбызда белгиленгендей диний уюмдар саясый максаттарды к?зд?б?ш? жана башкаруу бийлигинин ишине кийлигишпеши керек. Мына ушундай фундаменталдык т?ш?н?кт?рд?н байкалып тургандай динди тутуу, дин эркиндиги Кыргызстанда абдан эле либералдуу, гумандуу экени айрым учурларда мамлекетибиздин б?т?нд?г?н? кооптуу жагдайларды шартташы м?мк?н д?г? талашсыз. Кийинки учурларда миссионерлердин иш-аракеттери ?т? эле активдешип жаткандыгы байкалат. Андыктан, мамлекеттик башкаруу бийлигинин, к?ч органдарынын, диний уюмдардын биргелешкен аракеттеринин натыйжасында гана «Хизбут Тахрир», «Акрамийлер» сыяктуу уюмдардын мыйзамсыз иш-аракеттерине б?г?т коюу керек-деп билдирди К.Осмоналиев.
Облус жетекчиси А.Карашев жергиликт?? бийлик ?к?лд?р?, к?ч органдары тарабынан каттоодон ?тк?н диний уюмдардын иш-аракеттери тийишт?? де?гээлде к?з?м?лг? алынбай жаткандыгын сынга алды. Медресе, мечиттердеги дин аалымдары, жергиликт?? казыят ?к?лд?р? ар кандай терс агымдарга азгырылбоо багытында элге, ?зг?ч? жаштар арасында т?ш?нд?р?? иштери н жеткиликт?? ж?рг?зб?й жаткандыгын баса белгилеп ?тт?. Мындан 5-6-жыл башта ислам шариятына жамынып, исламга туура келбеген радикалдык к?чт?р ишмерд??л?кт?р?н жашыруун ж?рг?з?п келсе, учурда «Хизбут-Тахрир» уюмуна м?ч?л?кк? ачык-айкын эле катталып жатышкандыктарын тынчсыздануу менен белгиледи.
Ошондой эле с?зг? чыгышкан расмий ?к?лд?р: ишмерд??л?кт?р?н ж?рг?з??г? тыюу салынган уюмдар Кыргызстанда жашыруу иш-аракеттерин ж?рг?з??г? эмнелер негиз бол уп жаткандыгы, мусулмандардын башка диндерге, секталарга ?т?ш?, диндер арасындагы тымызын кагылышуулар, мечиттерди кайрадан каттоодон, ал эми молдолорду аттестациядан ?тк?р??, ажылык сапарга ж?н?т??д?г? коррупцияланган к?р?н?шт?р, дагы бир катар к?йг?йл?? маселелер талкууга алынды.
Белгилеп кет??ч? жагдай учурда ?лк? ичиндеги диний кырдаалдын курчуп жатышына негиз болу учу бир нече жагдайлар ды с?зг? чыгышкандар ирети менен «жиликтешти». Жогорудагы кемчилдиктерди четтет?? жаатында расмий дин ?к?лд?р?н?н пассивд?? аракеттери, Мураталы ажы башында турган Кыргызстандагы мусулмандар муфтиятындагы ич ара тиреш??л?р? курч сынга алынды.
Со?унда ?лк?б?зд?н дин маселелерине байланышкан жа?ыдан кабыл алынуучу Мыйзам 1991-жылдагыга караганда консервативдик Мыйзам болушу керек деген тыянакка келишти.
P . S . Талкуу учурунда Ноокат районунун акими А.Алиевдин “Диндин-мамлекеттен ажыратылышы бул абстрактуу жагдай. Мисалы, динди алып ж?р??ч?л?р ошол мамлекеттин жарандары болсо, анда эмне ?ч?н дин мамлекеттен ажыратылууга тийиш”- деген омоктуу оюу к?пч?л?кт? ынандырды. Чынында эле аким айткан абстрактуу т?ш?н?кт?рд?н айланасында белгил?? диний аалымдар жана окумуштуулар баш катырышса болчудай экен.
